Newid hinsawdd a phrosiectau garddio
CGGC Ebrill 2021

ETHOS A GWERTHOEDD

Mae Canolfan Gymunedol Glowyr Caerffili (CGGC) yn cael ei rhedeg gan grŵp ymroddedig o drigolion lleol sydd wedi dod ynghyd â'r nod cyffredin o adfer hen Ysbyty Glowyr Caerffili a dod â bywyd newydd iddo, er budd ein cymuned.  Fel prosiect a arweinir gan wirfoddolwyr, rydym yn ceisio gwneud gwahaniaeth cadarnhaol i bobl beth bynnag fo'u hoedran neu eu hamgylchiadau a chreu lle yn ein cymuned mae pobl eisiau bod ynddo, yn gallu mwynhau eu hunain a theimlo'n rhan o'r gymuned, yn gallu dysgu oddi wrth ei gilydd a buddsoddi yn nyfodol eu teulu, a dathlu ein treftadaeth.   

Cyn pandemig Covid-19 roedd ein gweithgareddau'n canolbwyntio ar ddod â phobl i'n hyb cymunedol. Fe wnaeth y cyfnodau cloi ein gorfodi i ailystyried y ffordd y gwnawn bethau.  Mae ein gweithgareddau bellach yn fwy allgymhorthol a chynhwysol. Mae cyfyngiadau symud hefyd wedi gwneud i ni feddwl yn fwy ac yn wahanol am faterion mawr ein dydd – anghydraddoldeb, tlodi bwyd, cenedlaethau'r dyfodol, iechyd y cyhoedd a’r newid yn yr hinsawdd. 
 

PROSIECT NEWID HINSAWDD

CLIMATE GARDEN.jpg

Yn 2018-9 fe wnaethom drawsnewid ardal wedi'i hesgeuluso, wedi'i draenio'n wael a heb ei datblygu yn faes parcio ar gyfer 42 o geir, patio, a man agored mawr yn y cefn.  Nid oeddem yn gallu gorffen yr ardd ar y tu blaen, ond fe wnaeth grant gan Gronfa Gymunedol y Loteri Genedlaethol yn 2019 ein galluogi i gynllunio Gardd Newid Hinsawdd ar gyfer y Dyfodol. Gyda chymorth Ffermydd a Gerddi Cymunedol, David Thorpe, arbenigwr ar y Newid yn yr Hinsawdd, Fiona Cloke, Pensaer Tirwedd a 18 o wirfoddolwyr, datblygwyd cynllun.  Mae'r prosiect wedi'i gynllunio i addysgu a hysbysu, i ymgysylltu â hen ac ifanc, a newid agweddau ac ymddygiad ynghylch tyfu bwyd.  Rydym yn dal i godi arian i gwblhau'r ardd, ond bydd cyllid o Gronfa Gymunedol y Dreth Gwaredu Tirlenwi yn ein galluogi i gael dechrau da dros y misoedd nesaf.

 

SEFYDLIAD FAT BEEHIVE

Rhan o'r cynllun gardd newid yn yr hinsawdd oedd creu byrddau gwybodaeth yn ein lloches bws.  O ganlyniad i'r pandemig a chanolbwyntio ar estyn allan yn rhithwir i'n cymuned ehangach, rydym yn meddwl am gynnig digidol mwy cynhwysol a fydd yn dod â llawenydd, addysg a syniadau i fwy o bobl ledled y gymuned. Mae'r prosiect hefyd yn ceisio cynnwys garddwyr rhithwir wrth lunio'r ardd, ac yn annog rhyngweithio a rhannu syniadau ac awgrymiadau garddio. 

PROSIECT TYFU BWYD CADW GYMRU’N DACLUS

MINERS 2.jpg
MINERS 1.jpg

Sicrhawyd grant gennym ym mis Mawrth 2020 ar gyfer cynllun Mannau Lleol i Natur i greu lleiniau tyfu bwyd ar ein safle, gan gynnwys tyfu ffrwythau a llysiau mewn gwelyau uchel, datblygu dôl flodau gwyllt 40 m2, tŷ gwydr a sied, cyfleusterau ailgylchu, casgen ddŵr ac offer.  Fe'n harafwyd gan y cyfyngiadau symud, ond cwblhawyd y prosiect ym mis Mawrth 2021 gyda gwelyau uchel a dechrau i'n gerddi llysiau! 

MINERS 3.png

GWELYAU BLODAU FFURFIOL

Roedd darn arall heb ei orffen yn union o flaen yr adeilad. Yn fuan iawn aeth hwn ar ei waered. Yn 2019 plannodd y Grwp Garddio .  

MINERS 4.png

fylbiau a phlanhigion a gyfranwyd i’r Ganolfan yn y gwelyau blodau. Fodd bynnag oherwydd bod y pridd yn fas a’r draenio yn wael, siomedig fu’r canlyniadau.

Gan ddefnyddio briciau eisoes ar y safle, crëwyd gwelyau uchel ffurfiol ac yna penderfynodd y Grŵp Garddio greu gardd ffurfiol. Yn etifeddiaeth er cof am Doreen Ellis, cyn ymddiriedolwr, dechreuodd ein codi arian yn ystod 2020-2021.  Fe gynlluniwyd yr ardd gan un o'n gwirfoddolwyr, sy'n gweithio fel garddwr tirwedd yn lleol, ac yn y pen draw codwyd digon o arian i'w chreu.  Mae'r ardd flaen yn darparu mynedfa addas ar gyfer ein hadeilad hyfryd. 

 

 

 

PROSIECTAU GARDDIO I BLANT

MINERS 6.png
Let's grow together project (3).png

Gyda chyllid gan Gronfa Gymunedol y Loteri Genedlaethol, grant Gwobrau i Bawb, rydym wedi sefydlu prosiect newid hinsawdd i blant, prosiect #Letsgrowtogether. Bydd plant 6-10 oed yn gallu mynychu 17 o weithdai garddio am ddim a gynlluniwyd i hyrwyddo gwerthoedd byw'n gynaliadwy drwy dyfu llysiau a'r rôl hanfodol y mae pryfed peillio yn ei chwarae wrth gynhyrchu ein bwyd. Bydd y gweithdai garddio yn cael eu cynnal yn fisol yn ystod y tymor ac yn wythnosol yn ystod gwyliau'r ysgol o fis Ebrill tan fis Ionawr 2022. 

Gydag arian ychwanegol gan Gronfa D.S. Smith rydym wedi gallu ymestyn y prosiect hwn i blant 3-5 oed bob mis yn ystod y tymor o fis Mehefin 2021.  Bydd y prosiectau rhyngddynt yn darparu gweithgareddau awyr agored adeiladol i blant a rhieni.  Byddant yn creu ardal chwarae a thyfu ac yn helpu i gefnogi anghenion corfforol, meddyliol ac emosiynol plant ifanc a'u rhieni ac yn ehangu'r ystod o weithgareddau y gallwn eu cynnig gan ganolbwyntio ar weithredu er mwyn yr hinsawdd a chynaliadwyedd cenedlaethau'r dyfodol.  

POLISI DATBLYGU CYNALIADWY

Ceisiwyd cymorth proffesiynol gan Coop Cymru wrth ddatblygu ein Polisi Datblygu Cynaliadwy.  Bellach mae gennym Gynllun Gweithredu sy'n cwmpasu arbed ynni a dŵr, cyfyngu ar deithio, codi ymwybyddiaeth amgylcheddol, bioamrywiaeth, recriwtio cynaliadwy, rheoli gwastraff.  Bydd hyn yn sail i'n hymdrechion i leihau ein hôl troed carbon a dod â'n cymuned gyda ni.  
                                                                                                                                                      

Katherine Hughes

Ebrill 2021